Skip to content
Cart
Your cart is empty. Go to Shop
Menu

Filosoferen over vrijheid en verantwoordelijkheid

Toelichting

In dit gesprek onderzoeken leerlingen de relatie tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, waarbij wensen, verlangens en verbeeldingskracht een belangrijke rol spelen. 

Startvragen

De leerlingen starten met het onderzoeken van verlangens – naar wat je zou doen als je je eigen gang kon gaan. Vraag de leerlingen om dit eerst in tweetallen te bespreken, zodat ze elkaar op ideeën kunnen brengen of inspireren om verder te denken en te fantaseren. Leg de volgende startvraag voor:

  • Wat zou je doen als je alle vrijheid had, als alles kon en mocht?

Inventariseer de antwoorden en schrijf ze op, bijvoorbeeld op blaadjes (A5) die je op de vloer in de kring legt, zodat de antwoorden tijdens het gesprek goed te zien zijn en eventueel te categoriseren. 

Vraag waar nodig tijdens de inventarisatie na waarom de leerlingen dit zouden doen of willen, bijvoorbeeld bij onduidelijke of juist extreme antwoorden. Geef ruimte om op elkaars antwoorden te reageren. Het kan zijn dat het onderzoek hier al spontaan ontstaat, doordat de leerlingen direct de consequenties van elkaars ideeën benoemen. Houd in de gaten dat er genoeg tijd over blijft voor het vervolg van het gesprek. 

Aanvullen van de antwoorden

Wanneer er weinig diversiteit in de antwoorden bestaat of wanneer de ideeën erg buiten de dagelijkse werkelijkheid vallen, kun je zelf een paar suggesties inbrengen. Schrijf deze van tevoren op en vraag de leerlingen of je ze zal toevoegen aan de verzameling antwoorden in de kring. Bijvoorbeeld:

  • Elke avond pizza of patat eten
  • Baas van de school worden en alleen nog de leuke dingen doen zoals gymmen en buiten spelen
  • 10 huisdieren nemen
  • Nooit meer tandenpoetsen
  • Zelf autorijden
  • Onbeperkt gamen en tv-kijken
  • Op wereldreis gaan
  • Al het speelgoed van anderen dat ik leuk vind inpikken
Voorbeelden onderzoeken

Vraag de leerlingen, indien zij dat nog niet gedaan hebben, om te reageren op elkaars ideeën.

  • Wat vind je van de genoemde voorbeelden? 
  • Wat zou er (kunnen) gebeuren als jijzelf, of iedereen, de vrijheid had om deze dingen te doen?
  • Zijn er dingen genoemd die je wel voor jezelf zou willen, maar niet voor iedereen?
  • Zijn er dingen genoemd die je onverstandig of gevaarlijk zou vinden?

Filosofische vragen

Filosofeer samen verder aan de hand van (enkele van) de volgende vragen.

  • Zou het leuk zijn om zoveel vrijheid te hebben dat je zelf in de gaten moet houden of alles goed gaat? Is er een grens, een maximum, aan hoeveel vrijheid jij wilt hebben?
  • Kan jouw vrijheid ten koste gaan van anderen?
  • Kun je je vrij voelen, zonder dat je alle vrijheid hebt? Hoe kan dat? Of: waarom niet?
Afsluiting en verwerking

Sluit het gesprek af met een korte samenvatting.
Ter verwerking kunnen de leerlingen hun verlangens uit de startopdracht opnieuw bekijken en er ieder één uitkiezen (of eventueel een nieuwe formuleren) die na de inzichten uit het gesprek overeind blijft: Wat zouden ze echt willen doen als ze alle vrijheid hadden?
Laat de leerlingen hun antwoorden opschrijven op de luchtballon onder deze link en maak op de leerwand of het prikbord een lucht vol vrijheid.