Filosoferen over lichaamsbeeld

Aanwijzing voor de gespreksleider

De lessen rondom seksuele en relationele vorming zijn voor de meeste kinderen (en gespreksleiders) spannend en het vraagt moed om daarover in gesprek te gaan. Lacherigheid, schaamte en schroom om mee te praten horen daarbij. Des te belangrijker is het om de dialoog, waarin gezamenlijk onderzoek en respect voor verschillende ideeën centraal staan, te waarborgen. Let daarom goed op de gespreksregels, moedig leerlingen aan om mee te doen, maar geef ze ook de ruimte om te zwijgen en te luisteren. Begrens waar nodig, bijvoorbeeld als er heel persoonlijke voorbeelden gedeeld worden die niet voor alle oren bestemd zijn of wanneer de grenzen van een veilig en prettig gesprek overschreden dreigen te worden.

Toelichting

In een tijd waarin uiterlijk maakbaar is en het internet een vervormd beeld geeft van de werkelijkheid, kunnen we lastig bepalen wat nog normaal of natuurlijk is. De vragen voor dit gesprek gaan juist daarover: niet over het stellen van een norm of het benoemen en bepalen van wat goed of mooi is, maar over de vraag hoe we naar ons lichaam kunnen kijken en of we de (on)zekerheden over lichaamsbeelden kunnen relativeren.

Introductie

Ter voorbereiding en introductie maken de leerlingen (eventueel in groepjes of bij wijze van huiswerkopdracht) een fotocollage maken waarin de verschillen tussen menselijke lichamen in beeld komen. Ze kunnen hiervoor afbeeldingen uit kranten en tijdschriften gebruiken van (geklede) personen: lang, kort, dik, dun, met of zonder handicaps, met diverse huids- of haarkleuren etc.
Geef eventueel een specifieke opdracht per groep: ‘allemaal verschillende meisjes’, ‘allemaal verschillende jongens’, ‘allemaal verschillende vrouwen’,  ‘allemaal verschillende mannen’, ‘allemaal verschillende baby’s’, ‘allemaal verschillende oude mensen’.

Leg de fotocollages bij aanvang van het filosoferen in het midden van de dialoogkring.

Gespreksregels

Leid het filosoferen in. Benoem de kwetsbaarheid van het onderwerp. Spreek duidelijke gespreksregels af.

Filosofische vragen

Denk samen na aan de hand van (enkele van) de volgende vragen.

  • Zijn onze lichamen allemaal hetzelfde, of zijn er juist veel verschillen? Waarom denk je dat?
  • Hoe ziet een ‘normaal’ lichaam eruit? Wie bepaalt hoe een ‘normaal’ lichaam eruit moet zien?
  • Denk je dat iedereen wel eens onzeker is over zijn of haar lichaam? Hoe komt dat?
  • Denk je dat iedereen wel eens trots is op haar of zijn lichaam? Hoe komt dat?
  • Bepaalt je uiterlijk wie je bent? Waarom (niet)?
  • Bepaalt je uiterlijk hoe anderen met je omgaan? Waarom (niet)?
Afsluiting en verwerking

Sluit het gesprek af met een korte samenvatting.