Gedicht ‘Hazen’ – Tekenen en filosoferen over het omgekeerde dier

Toelichting voor de gespreksleider

In deze les, die vooral een beroep doet op de verbeeldingskracht, gaan de leerlingen hun ideeën tekenen en daarna redenen en uitleg geven aan deze ideeën. Een speelse, andere manier van filosoferen – goed voor de afwisseling in vaardigheden en het aanspreken van talenten bij kinderen die minder verbaal- of taalvaardig  zijn.

Introductie

Vertel de leerlingen dat deze filosofieles een andere opzet heeft dan anders – eerst tekenen, daarna de tekeningen bespreken – en dat ze deze keer behalve hun denkkracht vooral hun fantasie en verbeeldingskracht nodig hebben.

Lees ter introductie het gedicht ‘Hazen’ van I. Heytze voor uit de bundel ‘Heel de wereld wordt wakker’ (pag. 285) of vraag één van de leerlingen het voor te lezen. Herhaal het voorlezen zodat alle leerlingen het goed kunnen volgen.

Tekenen – deel 1

Geef elke leerling tekenpapier (A3-formaat) en tekenmateriaal zoals krijt, potlood of brush-markers. Laat de leerlingen het papier in tweeën vouwen, zodat er twee delen van A4-formaat ontstaan. Vraag de leerlingen nu om aan de linkerkant van het papier hun lievelingsdier te tekenen. Geef ze ruim de tijd (bijvoorbeeld 20 minuten) om er een mooie tekening van te maken.

Klassikale denkpauze

Las een denkpauze in. Stel daarbij klassikaal de volgende vragen en geeft beurten voor de individuele antwoorden.

  • Welke dier heb je getekend?
  • Welke eigenschappen of bijzonderheden horen er bij dit dier? Wat maakt dit dier speciaal?

Tekenen – deel 2

Vraag de leerlingen vervolgens om aan de rechterkant van hun tekenpapier opnieuw een dier te tekenen: het ‘omgekeerde dier’ van hun lievelingsdier. Refereer aan het gedicht waarin de haas een omgekeerde egel wordt genoemd. Geef aan dat de eigenschappen en bijzonderheden die de leerlingen hebben genoemd tijdens de denkpauze kunnen helpen om te bedenken welk dier het omgekeerde dier zou kunnen zijn.

Geef de leerlingen opnieuw genoeg tijd (bijvoorbeeld 20 minuten) om met aandacht te tekenen.

Uitleg en redenen

Ga nu met de groep in de kring of in een halve cirkel zitten en leg de tekeningen zo neer op de grond dat iedereen ze goed kan bekijken. Bespreek de tekeningen aan de hand van de volgende vragen.

  • Was het moeilijk of makkelijk om het omgekeerde dier van je lievelingsdier te bedenken? Waarom?
  • Wie kan er vertellen over het omgekeerde dier dat hij/zij heeft getekend? Waarom is dit het omgekeerde dier van jouw lievelingsdier? Kun je verschillende redenen geven?
  • Welke tekening of tekeningen vallen het meest op? Waarom is dat? Welk dieren zijn er getekend? Wat kunnen de tekenaars en bedenkers daarover vertellen? Welke redenen hebben zij voor hun ‘omgekeerde dier’?
Afsluiting

Sluit de les af met een korte evaluatie: Hoe was het om op deze andere manier te filosoferen? Kan tekenen ook een manier van denken zijn?
Complimenteer de kinderen met hun inzet en geef de tekeningen een plek op de leerwand of het prikbord.

Verantwoording

Gedicht: ‘Hazen’ van I. Heytze
uit: ‘Heel de wereld wordt wakker’ (J. Robben, red.)
Uitgeverij Gottmer, Haarlem 2022.