Filosoferen over oorlog en vrede

Introductie

Kijk ter introductie op het gesprek naar de aflevering van Het Klokhuis over de Tweede Wereldoorlog (link). Deze aflevering is prachtig gemaakt en geeft een goed overzicht van het verhaal van de Tweede Wereldoorlog.

Wil je meer specifiek op een thema uit deze geschiedenis ingaan, dan kun je kiezen voor een aflevering uit de serie De vier vrijheden (link) van Het Klokhuis. Belangrijk om te weten is dat deze afleveringen meer ingaan op de gruwelen uit deze periode (in verhaal en beeld) en daarom meer beladen en confronterend zijn voor de leerlingen.

Startvragen

Bespreek eerst met de groep de startvragen om het onderwerp oorlog een bredere context te geven. De antwoorden op deze vraag geeft je informatie over welke oorlogen bekend zijn bij de leerlingen en in hoeverre het onderwerp hen bezig houdt.

  • Heb je, behalve over de Tweede Wereldoorlog, wel eens over andere oorlogen gehoord? Welke oorlogen ken je? En hoe heb je daarover gehoord of geleerd?
Gespreksregels

Leid het filosoferen in en benoem de gespreksregels in de kring.
Mochten de beleving of emoties rondom dit onderwerp tijdens het gesprek erg uiteenlopen (van spannend tot gruwelijk, van baldadigheid tot angst) let dan extra op de gespreksregels, op de sociale veiligheid en benadruk dat het om een gezamenlijk onderzoek gaat. Probeer of het mogelijk is om wederzijds begrip te hebben voor elkaars beleving en standpunten.

Filosofische vragen

Denk samen na aan de hand van (enkele van) de volgende vragen.

  • Wat is oorlog? Is oorlog hetzelfde als ruzie?
  • Hoe kan oorlog ontstaan?
  • Houden mensen van oorlog? Waarom denk je dat?
  • Is oorlog spannend, zoals in een game? Of zou je het in het echt heel anders ervaren, denk je?
  • Is een wereld zonder oorlog mogelijk? Denk je dat er altijd ergens oorlog zal zijn?
  • Wanneer is een oorlog voorbij? Is er dan vrede?
  • Is het moeilijk om de vrede te bewaren? Hoe komt dat? Of: waarom niet?
  • Wat is er nodig om oorlog te voorkomen?
Afsluiting

Sluit het gesprek af met een korte samenvatting.

In de aflevering van Het Klokhuis over de Tweede Wereldoorlog vertelt een overlevende dat zij vredesconfetti knipte en uitstrooide over de straten, bij wijze van verzet. Ter verwerking kunnen de leerlingen zelf vredesconfetti maken: knip daarvoor samen letters ‘V’ uit oude kranten, maak een doos vol en strooi ze uit over de groep. Dit is een goede manier voor de leerlingen om de spanning van het onderwerp van zich af te schudden.

Of vraag de leerlingen ter verwerking een ‘recept’ voor vrede te schrijven en te illustreren. Wat is er nodig voor vrede? Wat zijn de ‘ingrediënten’? Wat moet je doen om het te bereiken (of te bereiden)?
De recepten kunnen een plek krijgen op het prikbord of de leerwand.