Filosoferen over wat van waarde is

Voorbereiding

Vraag de leerlingen iets mee naar school te nemen wat voor hen bijzonder waardevol is. Durven ze dat niet aan, dan kunnen ze in plaats daarvan een foto van hun voorwerp maken en meenemen naar school.

Introductie

Dit start van dit filosofisch gesprek heeft de vorm van een Socratisch onderzoek. Daarin staat de persoonlijke ervaring centraal. De ervaring(en) wordt nauwkeurig onderzocht om van daaruit antwoorden te vinden op de filosofische vragen.

Vraag twee of drie leerlingen die een schat hebben meegenomen om deze voor de klas te presenteren.
Laat ze over hun waardevolle voorwerp de volgende vragen beantwoorden:

  • Wat is het voor voorwerp en waar komt het vandaan?
  • Waarom is het belangrijk of waardevol voor je?
  • Wat voel je als je het ziet?
  • Wat denk je als je het ziet?
  • Hoe ga je ermee om?

Vraag de groep of zij begrijpen waarom dit voorwerp waardevol is? Zou het voor henzelf ook waardevol zijn? (Kunnen zij zich verplaatsen in de leerlingen die hun voorwerp hebben gepresenteerd?)

Alternatieve introductie

Lukt het niet om de thuisopdracht uit te voeren, dan kun je de les starten met het gezamenlijke bekijken en bespreken van de afbeelding op de pdf onder deze link. Afgebeeld zijn (1) een Egyptische sarcofaag, (2) een paar mooie kiezelstenen, (3) een teddybeer en (4) de Nachtwacht van Rembrandt. Ze kunnen bijvoorbeeld waardevol zijn vanwege (1) de archeologische of historische betekenis, (2) een mooie vondst of persoonlijke verzameling, (3) een geliefde knuffel en (4) een beroemd schilderij van een bekende schilder.

Stel de leerlingen de volgende startvragen:

  • Wat zie je op de afbeeldingen?
  • Zijn deze voorwerpen waardevol? Waarom denk je dat?
  • Voor wie zouden ze waardevol kunnen zijn?
Gespreksregels

Leid het filosoferen in en benoem de gespreksregels in de kring.

Filosofische vragen

Denk samen na aan de hand van (enkele van) de volgende vragen.

  • Wanneer is iets waardevol?
  • Heeft waarde met geld te maken?
  • Is iets wat waarde heeft, voor iedereen even waardevol?
  • Kan iets waardevol zijn voor de één, maar waardeloos voor de ander? Hoe kan dat?
  • Kan iets eerst waardevol zijn en later niet meer?
  • Kan iets eerst waardeloos zijn en later waardevol?
  • Bestaat er iets wat voor iedereen waardevol is?
Verwerkingsopdracht

Vraag de leerlingen om op een A5-papier een tekening te maken van hun van huis meegebrachte schat of van iets wat voor hen waardevol is. Laat ze onder de tekening de volgende zin afmaken:
“Voor mij is …. waardevol, omdat …”.

De tekeningen kunnen een plek krijgen op het prikbord of de leerwand.